Door Tessa van der Steen
Aanpak van een laag testosterongehalte, een hoog FSH-gehalte en bijbehorende symptomen
Wij zien in onze praktijk steeds vakere mannen met hormonale disbalans, veroorzaakt door toxinen uit het milieu, chronische stress en slechte voedingsgewoonten. Symptomen zoals een laag testosterongehalte, een hoog follikelstimulerend hormoon (FSH), een laag libido, gewichtstoename en chronische hoofdpijn wijzen vaak op een onderliggende endocriene disfunctie die de reguliere geneeskunde niet adequaat aanpakt. Inzicht in de onderliggende oorzaken – en inzicht krijgen in natuurlijke oplossingen – kan de hormonale balans herstellen zonder gebruik te maken van synthetische geneesmiddelen.
De hormonale cascade: testosteron, FSH en cortisol
Testosteron, het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon, reguleert het libido, de spiermassa, de cognitieve functies en hoe zuinig je lichaam met energie omgaat (metabolisme). Dalende testosteron niveaus – vaak verergerd door stress, hormoonverstorende stoffen en een slechte leverontgifting – zetten een cascade van fysiologische verstoringen in gang. Een hoog FSH-gehalte, dat doorgaans wordt geassocieerd met de reproductieve gezondheid van vrouwen, kan bij mannen ook wijzen op een disfunctie van de testikels, zoals een verminderde spermaproductie als gevolg van gonadotropineresistentie of een falende Leydigcelfunctie.
Chronische stress verhoogt het cortisolgehalte, wat de testosteronsynthese onderdrukt door voorloperhormonen (pregnenolon) wegneemt van de androgeenproductie – een fenomeen dat bekend staat als de "pregnenolone steal". Een verhoogd cortisolgehalte leidt ook tot insulineresistentie, wat de ophoping van buikvet bevordert. Dit onderdrukt de testosteronproductie verder door een verhoogde aromatase-activiteit (omzetting van testosteron in oestrogeen).
Symptomen en onderliggende oorzaken
- Laag libido: Een dalend testosterongehalte en een verhoogd FSH-gehalte verstoren de seksuele functie, terwijl door cortisol veroorzaakte bijnieruitputting de energie en motivatie vermindert.
- Gewichtstoename: Insulineresistentie als gevolg van chronische stress en een slecht dieet zorgt ervoor dat vet wordt vastgehouden, met name in de buikholte, waardoor de hormonale ontregeling verergert.
- Hoofdpijn: Hormonale onevenwichtigheden, met name een hoog oestrogeengehalte ten opzichte van testosteron, dragen bij aan vasculaire hoofdpijn en migraine.
- Haaruitval: Een teveel aan dihydrotestosteron (DHT) – een krachtige androgeenmetaboliet – kan de haarzakjes doen krimpen, terwijl een disfunctie van de schildklier (vaak voorkomend bij hormonale schommelingen) haaruitval verergert.
Natuurlijke oplossingen voor hormonaal herstel
1. Voedings- en leefstijlinterventies
Kruisbloemige groenten (broccoli, boerenkool, spruitjes) bevatten indol-3-carbinol (I3C) en sulforafaan, die de ontgifting van oestrogeen bevorderen en de testosteronsynthese ondersteunen. Het supplement DIM bevat indol-3-carbinol en kan nuttig zijn om een oestrogeen dominantie te behandelen (minimaal 3 maanden dagelijks gebruiken voor merkbaar resultaat).
Gezonde vetten (omega-3, verzadigde vetten) – essentieel voor de hormoonproductie – te vinden in vlees van grasgevoerde dieren, wildgevangen vis, omega 3 visolie supplementen en kokosolie.
Zink en magnesium: cruciaal voor de testosteronsynthese en de regulatie van cortisol. Pompoenpitten, oesters en pure chocolade (>90%) zijn uitstekende bronnen.
2. Stressmanagement en cortisolverlaging
Chronische stress put DHEA en pregnenolon uit, voorlopers van testosteron. Ons advies hierin is:
- Slaapoptimalisatie: Volledige duisternis (geen kunstlicht) door verduisterende gordijnen, uitschakelen van lichtbronnen in de slaapkamer (denk aan alarmklok, licht van apparaten) voorkomt cortisolpieken in de nacht.
- Adaptogene kruiden: Ashwagandha en Rhodiola verlagen het cortisolgehalte en ondersteunen de bijnierfunctie.
- Lichaams-geest-oefeningen: Meditatie, diepe ademhaling en contact maken met de aarde (grounding) verminderen de overactiviteit van het sympathische zenuwstelsel.
3. Ontgifting en ondersteuning van het endocriene systeem
- Leverontgifting (kliswortel, mariadistel) bevordert de afvoer van oestrogeen en vermindert overstimulatie van FSH.
- Zaagpalm (Saw Palmetto) remt 5-alfa-reductase en voorkomt zo overmatige DHT-omzetting.
- Vitamine D3 (5.000-10.000 IE/ 125 mcg – 250 mcg per dag) optimaliseert de testosteronproductie en de immuunfunctie, met name bij mannen met weinig blootstelling aan zonlicht (zoals we hier hebben in Nederland van oktober tot en mei!).
Vermijd hormoonverstorende stoffen
- Kunststoffen en plastics (BPA, ftalaten, te vinden in blikcoatings en kassabonnen), pesticiden (zoals de onkruidverdelger glyfosaat) en synthetische geurstoffen (parfum, wasmiddel, shampoo) bootsen oestrogeen na, waardoor de hormonale disbalans verergert. Ons advies: schakel over op geurloos wasmiddel en shampoo (zonder SLS) en gebruik essentiële olieen in plaats van parfum of after shave.
- Conventionele shampoos (SLS = natrium laurylsulfaat) bevatten tevens schuimmakers en vet oplossers die de haarzakjes op de hoofdhuid beschadigen en haargroei belemmeren.
- Bewerkte voedingsmiddelen en geraffineerde suikers verhogen de insulinespiegel, waardoor de vetopslag en oestrogeendominantie worden versneld.
Conclusie
Hormonale disbalansen bij mannen komen meestal voort uit stress, toxicische belasting (milieu, verzorgingsproducten en voeding) en voedingstekorten – niet zozeer door ‘ouder worden’. Door de onderliggende oorzaken aan te pakken via voeding, ontgiften en stressbestendigheid, kunnen mannen hun testosteronspiegel herstellen, de FSH-balans herstellen en hun vitaliteit terugwinnen zonder medicijnen.
Heb jij vragen over hormonen? Mail ons, we helpen je graag